22 marca 1928 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie o powołaniu Straży Granicznej, która przejęła m.in. dotychczasowe obowiązki Straży Celnej. 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczna oficjalnie przystąpiła do wykonywania  ustawowych obowiązków.

W jej strukturach funkcjonowały Dowództwo Straży Granicznej (od 7.11.1928 r. Komenda SG), Inspektoraty Okręgowe Straży Granicznej, Inspektoraty Graniczne, Komisariaty Straży Granicznej, Placówki Straży Granicznej, Centralna Szkoła Straży Granicznej w Górze Kalwarii.

Chojnice ul. Warszawska – 1937 rok – pluton SG na zbiórce przed wyruszeniem na defiladę po powrocie z nocnych ćwiczeń . (reprodukcja zdj. w zbiorach Naji Gochë)

Dowódcą Straży Granicznej został płk Stefan Pasławski, ale wraz z powołaniem Komendy Straży Granicznej, obowiązki komendanta przejął gen. bryg. Jan Jur-Gorzechowski. Na stanowisku pozostał do końca kwietnia 1939 r.,  1 maja 1939 r. zastąpił go gen. bryg. Walerian Czuma.

Jednym z pięciu powołanych Inspektoratów Okręgowych SG (od 1934 było ich sześć) był Pomorski Inspektorat Okręgowy, początkowo do 1931 roku jego siedziba  mieściła się  w Czersku , a następnie w Bydgoszczy ochraniał odcinek granicy o długości 737 kilometrów. Podlegało mu 5 Inspektoratów Granicznych (Tczew, Gdynia, Kościerzyna, Chojnice, Nakło).

1 maja 1938 roku wprowadzono w Straży Granicznej nowe nazwy i tak : Komenda Straży Granicznej (KSG)  stała się Komenda Główną Straży Granicznej (KG SG),  Pomorski Inspektorat Okręgowy otrzymał brzmienie – Komenda Okręgu Straży Granicznej, Pomorski Okręg Straży Granicznej. Inspektorat Graniczny Straży Granicznej  zaczął nazywać się  – Komenda Obwodu Straży Granicznej, Obwód Straży Granicznej.  Utrzymano nazwę Komisariaty i Placówki. Kierowników Inspektoratów Okręgowych, Inspektoratów Granicznych i Komisariatów zostali komendantami a w Placówkach  – dowódcami.

Inspektorat Graniczny Chojnice

Siedzibą Inspektoratu były  Chojnice, powstał w 1928 r. a nadany mu numer ewidencyjny 7 jednoznacznie oznaczał Chojnice. Rejon jego działania obejmował odcinek o długości 162 km od Jeziora Somińskiego do kamienia granicznego nr D 248 ( miejscowość Lutówko ). Inspektoratem  kierował wyznaczony przez Dowództwo Straży Granicznej kierownik, odpowiedzialny był za organizację i nadzór służbowy ochrony granicy na swoim odcinku. Do pomocy posiadał sztab ludzi składający się najczęściej z dwóch oficerów i kilku podoficerów. Kolejnymi kierownikami Inspektoratu byli : nadkomisarz Stanisław Domachowski ( 1928 ), nadkomisarz Włodzimierz Słoka ( 1936 ) i inspektor Stanisław Kozubek ( 1937 – 1939 ). Od  powstania w 1928 do 1930 roku Inspektorat  składał się z czterech Komisariatów Prądzona ,Kamień ( Pomorski ) , Zielona Chocina, Chojnice i jednego podkomisariatu  Dolne  Ostrowite. W wyniku zmian dokonanych w 1930 r. w miejsce zlikwidowanego podkomisariatu Dolne Ostrowite utworzono nowy Komisariat Borzyszkowy . Zmieniono  nazwę Komisariatu Prądzona na Komisariat Brzeźno  oraz Zielona Chocina na Komisariat Konarzyny. Komisariat Borzyszkowy utrzymał się do 1937 kiedy zastąpił go nowy  Komisariat Lipienica (Lipnica).

Powiat Chojnice graniczył z Niemcami na odcinku 162 km. Od centrum Chojnic do przejścia granicznego w m. Topole ( w kierunku do Człuchowa) było niecałe 2 km. (repr. zdj. w zbiorach Naji Goche).

Komisariat Straży Granicznej

Ochraniał odcinek granicy od 20 do 35 km. Przeciętny stan osobowy  wynosił od 40 do 80 ludzi.  Komisariat współpracował z miejscowymi urzędami i policją udzielał pomocy w zakresie prowadzeniu zajęć z przysposobienia wojskowego. W skład Komisariatu wchodziły Placówki SG I i II linii. Kierownictwa Komisariatu stanowiło 2-3 funkcjonariuszy. Obsługę  biurowo -kancelaryjną wykonywał Inspektorat Graniczny. Komisariatem SG dowodził  kierownik ( komendant ). Organizował on i sprawował nadzór  nad prawidłowym pełnieniem służby i odpowiadał za szkolenie, przestrzeganie prawa i za dyscyplinę. Organizował wywiad na podległym terenie. Prowadził dochodzenia w stosunku do schwytanych przestępców lub osób podejrzanych. W skład Placówka Straży Granicznej.

Była  to  najniższa jednostka organizacyjna SG  w składzie: kierownik ( dowódca ) , 1 podoficer, 9-14 funkcjonariuszy.

Brzozowo (komisariat Brzeźno Szlacheckie) do dziś istniejący budynek placówki I Linii, w oddalony od granicy 1 km. ( zdj. Zb. Talewski).

Placówka I linii

Znajdowała się na ogół w miejscowościach do 2 km od granicy. Do jej zadań należało:

  • bezpośrednia ochrona granicy państwowej o długości 4-7 kilometrów poprzez patrolowanie linii granicy i pasa drogi granicznej,
  • strzeżenie przejść granicznych, dróg i stacji kolejowych oraz
  • kontrola ruchu osobowego i towarowego przez granicę.

Placówki tego typu znajdowały się także obserwacją, zasadzkami, obławami, oraz współpracą z tajnymi współpracownikami spośród ludności cywilnej. Placówek takich w 1938 było w Polsce 419.

Placówka II linii.

W 1938 było w Polsce 212 takich placówek. Usytuowana od 6 do 10 kilometrów od linii granicznej  poza linią placówek I linii. Głównym jej zadaniem było:

  • praca informacyjno-wywiadowcza,
  • wykrycie popełnionych przestępstw granicznych i przekazywanie winnych w ręce sprawiedliwości.

Przysięga Straży Granicznej

Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu na powierzonem mi stanowisku pożytek Państwa Polskiemu oraz dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma, władzy zwierzchniej Państwa Polskiego wierności dochować , obowiązki swe gorliwie i sumiennie w potrzebie z narażeniem życia spełniać, rozkazy i polecenie przełożonych wiernie wykonywać, tajemnicy urzędowej dotrzymać, przepisów prawa strzec pilnie, wszystkich obywateli kraju w równem mając zachowaniu.

Tak mi, Panie Boże, dopomóż.

Zbigniew Talewski

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.