Pokłon Trzech Króli – Hieronima Boscha

09 stycznia 2014r. | Drukuj

Hieronim Bosch, właśc. Hieronymus (Jeroen) Anthoniszoon van Aken Bosch (1450- 1516) narodowości niderlandzkiej, malarz i rysownik przełomu późnego gotyku i wczesnego renesansu północnego, kontynuator stylu malarskiego ostatniej generacji prymitiwów flamandzkich.

Hieronim Bosch "Pokłon Trzech Króli", (1495-1500)tryptyk o wym. 138x138 - namalowany farbami olejnymi na desce. Obraz znajduje się w Muzeum Prado w Madrycie.

Hieronim Bosch „Pokłon Trzech Króli”, (1495-1500)tryptyk o wym. 138×138 – namalowany farbami olejnymi na desce. Obraz znajduje się w Muzeum Prado w Madrycie.

( Prymitywiści niderlandzcy (także prymitywiści flamandzcy) – grupa malarzy działających w XV i XVI wieku Niderlandach, głównie w Flandrii, Walonii oraz Barbacji. Od strony treściowej i stylistycznej, artyści korzystali z tradycji sztuki gotyckiej (przede wszystkim realizmu XV wieku) oraz bieżących prądów artystycznych z włoskim renesansem na czele)

Był jednym z najbardziej oryginalnych malarzy europejskich wszechczasów.. Ceniony był za oszałamiającą wyobraźnię. Jego twórczość charakteryzuje złożona symbolika, dotycząca w wielu przypadkach grzeszności i niedoskonałości człowieka, poprzez swą zawiłość nie do końca jasną dla odbiorców. Mówi się, że malarstwo Boscha stanowiło inspirację dla XX-wiecznych surrealistów.

Postać półnagiego, skutego łańcuchami mężczyzny u wejścia do szopy, okrytego  obszernym szkarłatnym płaszczem, z turbanem pokrytym cierniową koroną  jest   wyobrażeniem  Antychrysta…osobowym wizerunkiem herezji.   .

Postać półnagiego, skutego łańcuchami mężczyzny u wejścia do szopy, okrytego obszernym szkarłatnym płaszczem, z turbanem pokrytym cierniową koroną jest wyobrażeniem Antychrysta…osobowym wizerunkiem herezji. .

Jego najsłynniejsze obrazy to apokaliptyczne i halucynacyjne sceny pełne zawiłej symboliki, niezwykle trudne do interpretacji. Dzieła Boscha są jakby moralizatorsko-dydaktycznymi kazaniami i mają często satyryczny wydźwięk.

Trudność odczytania treści tych obrazów sprawiła, że wiązano niegdyś artystę z tajnymi heretyckimi sektami czy okultyzmem. Posądzano go też o malowanie pod wpływem narkotyków. Mimo licznych, sprzecznych interpretacji w jego malarstwie nadal jest wiele tajemnic. Ceniony był przez mu współczesnych (jego obrazy  zbierał m.in. król hiszpański Filip II), w późniejszym okresie był niezrozumiały i krytykowany jako zacofany i prymitywny dziwak, a współcześnie uznany został za geniusza.

Centralna część tryptyku o wym. 138 x 72 cm – przedstawia  Pokłon Trzech Króli -

Centralna część tryptyku o wym. 138 x 72 cm – przedstawia Pokłon Trzech Króli –

Ważne jego dzieła to tryptyki: Kuszenie św. Antoniego, Pokłon Trzech Króli, Sąd Ostateczny, Ogród rozkoszy ziemskich.

*

*          *

„Pokłon Trzech Króli”, 1495-1500, to tryptyk o wym. 138×138 , namalowany farbami olejnymi na desce.

Centralna jego część o wym. 138 x 72 cm – to Pokłon Trzech Króli

Z kolei każde ze skrzydeł o wym. po 138 x 34 cm przedstawiają:

lewe: Fundatora  ze św. Piotrem i Józefem

prawe: Fundatorkę ze św. Agnieszką .

Obraz znajduje się w Muzeum Prado w Madrycie.

 

*

*          *

…auto wyobrażenia przekazane nam przez autora dzieła:

W głębi (lewe skrzydło) za majestatycznymi postaciami fundatora ( w którym rozpoznano Piotra Bronckhorsta) i jego patrona, świętego Piotra, siedzi obdarty święty Józef  suszy pieluchy nad daszkiem byle jak zaczepionym wśród ruin pogańskiej budowli, na portalu przed nim z trudem utrzymuje równowagi ropucha.

Po obu stronach wejścia wyglądają małe diabliki.

Na pokrywie kulistego naczynia, w którym czarny król Kacper niesie mirę, siedzi pelikan, symbol Zbawiciela; misternie wyrzeźbione na naczyniu postacie przedstawiają trzech królów proszących króla Dawida  o wodę, co jest znakiem zapowiadającym Epifanię.

3

Kuliste naczynie w którym czarny król Kacper niesie mirę. Na pokrywie naczynia siedzi pelikan, symbol Zbawiciela. Na naczyniu widoczne są także misternie wyrzeźbione ; postacie przedstawiające trzech królów proszących króla Dawida o wodę, scena ta jest znakiem zapowiadającym Epifanię.

Zagadkową jest postać półnagiego, skutego łańcuchami mężczyzny u wejścia do szopy, okryty jest on obszernym szkarłatnym płaszczem, a na turbanie ma cierniową koronę. Domniemywa się , że artysta chciał dać tutaj wizerunek herezji; bądź że jest to wyobrażenie Antychrysta.

Za „Antychrystem” – widzimy dwuznaczne twarze przedstawionych postaci.

Głębiej po prawej stronie za Madonną, być może wyobrażających „złych” pasterzy .

Święty Józef przybrany w łachmany -  suszy pieluchy nad daszkiem byle jak zaczepionym do ruin pogańskiej budowli

Święty Józef przybrany w łachmany – suszy pieluchy nad daszkiem byle jak zaczepionym do ruin pogańskiej budowli.

Spod grupy złotych figurek u stóp Madonny, wyobrażających ofiarę Izaka, widoczne są ropuchy, symbol herezji, podobnie jak herezję oznacza motyw  ptaków – potworów, wyhaftowanych na skraju szaty Kacpra.

Groteskowi są pasterze. Jeden z nich wszedł nawet na dach stajenki, by lepiej widzieć co się dzieje. Inni wdrapują się na drzewo lub zaglądają przez dziury w ścianach. W tle natomiast dwa oddziały wojska szykują się do bitwy…Scena ta w sposób wyraźny kontrastuje z powagą  i spokojem jaki emanuje z głównej sceny tryptyku.

*

Przy okazji  prawosławnego okresu świętowania  Bożego Narodzenia i   Nowego Roku wszystkim wyznawcom  chrześcijańskich kościołów  wschodnich –  życzę:

Wesołych Świąt Bożego Narodzenia!
C Рождеством Христовым!
З Різдвом Христовим!
З Божым Нараджэннем!
Crăciun Fericit şi un An Nou Fericit!
Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ
გილოცავთ შობა-ახალ წელს!

 

Zbigniew Talewski

Naji Gochë

*

Opracowano  na podstawie albumu – Geniusze Sztuki BOSCH – tytuł oryginału I GENI DELL *ARTE BOSCH –  – autor tekstów Franco de Poli w tłumaczeniu Wojciecha Jekiela.  Wydawca edycji polskiej – Krajowa Agencja Wydawnicza 1987.


Tagi: ,

Zapraszamy ponownie na www.gazetakaszubska.pl
Kontakt: [email protected]


Warning: Use of undefined constant rand - assumed 'rand' (this will throw an Error in a future version of PHP) in /home/umedia/domains/gazetakaszubska.pl/public_html/wp-content/themes/gk02/functions.php on line 133
Komentarze do artykułu (dodaj własny »).

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu.
Jeżeli masz ochotę, rozpocznij dyskusję.
Skorzystaj z formularza znajdującego się poniżej.

Dodaj komentarz