Profesor Klemens Zmuda Trzebiatowski (1913-1984)

28 października 2013r. | Drukuj

12 października 2013 r. w Łąkiem na Gochach odbyła się zorganizowana przez Fundację Naji Gochë przy współudziale Rady Rodzin Trzebiatowskich i Rady Sołeckiej w Łąkiem uroczystość odsłonięcia tablicy pamięci urodzonego w tej kaszubskiej wsi w 1913 roku – śp. prof. Klemensa Zmudy Trzebiatowskiego – wychowawcy wielu set nauczycieli pomorskich szkół oraz pierwszego z Gochów, który uzyskał tytuł profesora.

Grupa uczestników pod odsłonięta tablicą. Od lewej: Janusz Spiczak Brzeziński Przechlewo, Zbigniew Talewski – Borowy Młyn/Słupsk, Wicemarszałek Senatu Jan Wyrowiński – Toruń, ppłk rez. Andrzej Szutowicz Bytów/Stargard Szczeciński, Benedykt Lipski - Czarne, Zdzisław Zmuda Trzebiatowski – Gdynia, Senator Roman Zaborowski – Bytów.

Grupa uczestników pod odsłonięta tablicą. Od lewej: Janusz Spiczak Brzeziński Przechlewo, Zbigniew Talewski – Borowy Młyn/Słupsk, Wicemarszałek Senatu Jan Wyrowiński – Toruń, ppłk rez. Andrzej Szutowicz Bytów/Stargard Szczeciński, Benedykt Lipski – Czarne, Zdzisław Zmuda Trzebiatowski – Gdynia, Senator Roman Zaborowski – Bytów.

Uroczystość była także poświęcona współczesnym nauczycielom, którym Fundacja Naji Gochë wyraziła przy tej okazji podziękowania za ich trud na rzecz wychowania tutejszej młodzieży. Życzenia te przekazaliśmy z okazji przypadającego 14 października Święta Edukacji Narodowej.

Tablica

Tablica

Uroczystość odsłonięcia tej tablicy pamięci, zgromadziła ponad 150 osób, wśród nich byli m.in. dostojni goście: 93 letnia Gertruda Żmuda Trzebiatowska żona śp. profesora, ks. prałat Henryk Cyrzan, Wicemarszałek Senatu Jan Wyrowiński, senator Roman Zaborowski, Starosta Bytowski Jacek Żmuda Trzebiatowski, wójt gminy Lipnica Andrzej Lemańczyk, przewodniczący Rady Rodzin Trzebiatowskich Paweł Jutrzenka Trzebiatowski, Tomasz Marcin Cisewski prezes Związku Szlachty Polskiej w Chojnicach, prezesi okolicznych oddziałów Zrzeszenia Kaszubsko Pomorskiego, członkowie Honorowej Kapituły Fundacji Naji Gochë, dyrektorzy i nauczyciele miejscowych szkół z terenu gminy w tym także Kazimierz Skiba dyr. SP nr 2 w Słupsku z delegacją uczniów tej szkoły.

Karolina Keller i jej uczennice z SP nr w Słupsku

Karolina Keller i jej uczennice z SP nr 2 w Słupsku

Uroczystość uświetniły poczty sztandarowe miejscowych szkół oraz lipnickiego ZKP oraz Rodzin Trzebiatowskich.

Mszę za śp. prof. Klemensa Zmudy Trzebiatowskiego i w intencji grona tutejszego nauczycielstwa, odprawił ks. prałat Henryk Cyrzan, proboszcz parafii p.w. Św. Jadwigi Królowej Polski w Chojnicach z urodzenia Goch z Brzeźna Szlacheckiego.

Poświęcenie

Poświęcenie

Pragnę w tym miejscu serdecznie podziękować w imieniu Fundacji NG za udział wszystkim uczestnikom, którzy swą obecnością uczcili pamięć i zasługi śp. Profesora. Dziękuję sponsorom, którzy wsparli organizację tej patriotyczno – wychowawczej uroczystości.

Osobne podziękowania kieruje do Justyny Ginter sołtyski Łąkiego i pań z Rady Sołeckiej, które pomogły jej w przygotowaniu tradycyjnego kaszubskiego posiłku z nieodłącznym kuchem i bon kawą. Dziękuję również mieszkańcom Łąkiego – Bronisławowi Zmudzie Trzebiatowskiemu i Marianowi Kapiszce, którzy mieli swój niepośledni udział w przygotowaniu tej wspaniałej kaszubskiej gościny.

Słowa podziękowania kieruje do Ewy Świątek Brzezińskiej nauczycielki i jednocześnie prezesce Lipnickiego Oddziału ZKP za przygotowanie czytań mszalnych podczas mszy świętej i występów artystycznych wspaniale zaprezentowanych podczas uroczystości poświęcenia Tablicy. Dziękuję za aktywność uczniom szkół w tym zespołowi kaszubskiemu z ZS w Brzeźnie Szlacheckim, SP nr 2 w Słupsku a także członkom szkolnych pocztów sztandarowym.

Ewa swiontek Brzezińska (siedzi) i jej zespół uczenic z ZS w Brzeźnie Szlacheckim

Ewa Brzezińska (siedzi) i jej zespół uczennic z ZS w Brzeźnie Szlacheckim

Dziękuję za życzliwość wójtowi gminy Lipnica – Andrzejowi Lemańczykowi oraz Jarosławowi Czarneckiemu nadleśniczemu LP w Osusznicy,  jak również ks. Henrykowi Cyrzanowi za sprawowanie mszy świętej i za poświęcenie Tablicy. Zdzisławowi Zmudzie Trzebiatowskiemu synowi sp. profesora, za współ organizacje w tym za wsparcie finansowe. Drech Zdzisław Zmuda Trzebiatowski jest sekretarzem Rady Rodzin Trzebiatowskich oraz jest członkiem Honorowej Kapituły Fundacji Naji Gochë. Jest on redaktorem już dzisiaj wielotomowej biografii Rodzin Trzebiatowskich.

Dziękuje za uświetnienie spotkania redaktorce Polskiego Radia Koszalin – mag. kaszubskiego w Słupsku Karolinie Keler a także red nacz. słupskiego Mojego Miasta – Andrzejowi Obecnemu.

Dziękuję wszystkim tu niewymienionym, którzy przybyli z bliska i daleka, czyli aż z Piły, Gdyni, Rumi, Gdańska czy Słupska. /tz/

Klemens Zmuda-Trzebiatowski

Urodził się na Gochach, 15 stycznia 1913 w Łąkiem Szlacheckim, na wybudowaniu zwanym Dampelek. Był synem Marcina i matki Cecylii z domu (też) Zmuda Trzebiatowskiej. Był jednym z jedenaścioro dzieci w/w Marcina i Cecylii Szkołę podstawową skończył w Brzeźnie Szlacheckim, po czym ukończył Seminarium Nauczycielskie w Kościerzynie. Służbę wojskowa odbył w Podchorążówce w Zambrowie.

Prace nauczycielską podjął w 1935 roku w szkole średniej w Chojnicach, potem pracował w szkole podstawowej w Kamieniu Pomorskim. Po II wojnie światowej miasteczku temu nadano nazwę Kamienia Krajeńskiego.

W 1937 roku wstępuje w związek małżeński z Gertrudą z domu Pluto Prądzyńską z Łąkiego. W tym samym roku podjął studia na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie.

Klemens Zmuda Trzebiatowski

Klemens Zmuda Trzebiatowski

Następnym miejscem jego pracy dydaktycznej była szkoła podstawowa w Botowie w powiecie pińskim na Polesiu. Po agresji sowieckiej 17 września 1939 roku na Polskę, udaje mu się uciec z Polesia na teren Generalnego Gubernatorstwa do Lipia w powiecie grójeckim. Z uwagi na rozpętanie na Pomorzu przez hitlerowców terroru wobec inteligencji polskiej- nie powraca na rodzinne Kaszuby. Zostaje w Lipiu, gdzie w czasie okupacji zorganizował tajne gimnazjum, które prowadził do 1945 roku. Jednocześnie sam kontynuował studia w kontakcie z Wolną Wszechnicą Polską, specjalizując się w zakresie biologii, pedagogiki oraz historii oświaty.

W tym okresie był także członkiem Tajnej Organizacji Nauczycielskiej a także Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Brał udział w Powstaniu Warszawskim.

Po wojnie Klemens Zmuda Trzebiatowski organizował szkolnictwo pedagogiczne w Chojnicach, Bytowie i Słupsku. Pełnił funkcje inspektora ( na powiat chojnicki), nauczyciela i dyrektora Liceów Pedagogicznych w tym w Bytowie i Słupsku. W latach 1955-58 był kuratorem okręgu szkolnego w Koszalinie.

Jako Kurator Oświaty

Jako Kurator Oświaty

Doktorat z filozofii uzyskał za pracę o oświacie polskiej na Pomorzu Zachodnim w początkach XX wieku (promotorem był prof. Łukasz Kurdybaha). Stopień doktora habilitowanego uzyskał za pracę „Szkolnictwo powszechne w Polsce w latach 1918-32”. Tytuł profesora w 1977 roku przyznała mu Rada Państwa.

Pełnił funkcję Dyrektora Instytutu Pedagogiki, Prodziekana Wydziału Humanistycznego i Kierownika Zakładu Historii Oświaty, Wychowania i Nauki Uniwersytetu Gdańskiego. Współpracował z uniwersytetami w Berlinie, Lund, Aberdeen, Bremie, Debreczynie, Bratysławie i innymi. Wypromował przeszło 200 magistrów i 8 doktorów. Wykształcił ogromną liczbę nauczycieli i oświatowej kadry kierowniczej. Dokonał nieocenionej pracy w tworzeniu motywacji do nauki dla młodzieży kaszubskiej.

W 1983 roku zorganizowano w Instytucie Pedagogiki uroczysty jubileusz z okazji jego 50 – lecia pracy pedagogicznej i 70. rocznicy urodzin.

Zmarł nagle w 1984 roku. Został pochowany w Gdańsku.

Z jego prac naukowych należy wymienić:

  • Pomorze Zachodnie – nasza ziemia ojczysta. Poznań 1960 r. Praca zbiorowa pod redakcją    Klemensa Zmudy Trzebiatowskiego.
  • Oświata i szkolnictwo polskie na Pomorzu Zachodnim w I połowie XX wieku. Poznań 1961.
  • Organizacja i podstawy prawne szkolnictwa. Gdańsk 1964, tom 1-4 .
  • Poznajemy Pomorze Koszalińskie. Warszawa 1965.
  • Szkolnictwo Powszechne w Polsce w latach 1918-32. Wrocław 1970.
  • Organizacja szkolnictwa w Polsce Ludowej. Warszawa 1972.
  • Poradnik organizacyjno – ekonomiczny kierownika szkoły. Warszawa 1972.

Całość jego bibliografii to około 140 pozycji, które wymienia się w Zeszytach Naukowych Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Pedagogika, Historia Wychowania tom XIII Gdańsk 1983.

(Zdzisław Zmuda Trzebiatowski/ Zbigniew Talewski).

*

Tablice pamiątkowa pamięci Profesora wykonali niezawodni w współpracy z naszą Fundacją dwa zakłady rzemieślnicze. Cześć tablicy z treścią, wygrawerowana została w zakładzie Grawerton w Słupsku, a cześć budowlaną (płyta marmurowa i montaż na ścianie) wykonał zakład kamieniarski Jan- Mar z Kramarzyn.

Montaż tablicy.

Montaż tablicy.

Zbigniew Talewski dziękuję mistrzowi Janowi Borzyszkowskiemu za wykonana pracę.

Zbigniew Talewski dziękuję mistrzowi Janowi Borzyszkowskiemu za wykonana pracę.

*

Przy tej okazji pragnę przypomnieć historie tejże dzisiaj nieczynnej szkoły, na której zawisła ta pamiątkowa tablica. Tenże budynek szkolny został wybudowany w 1903 roku m.in. dzięki staraniom Jana Depki Pradzyńskiego, który na jej budowę oddał cześć swojego siedliska – obejścia. Jedna z jego córek Danuta z męża Czapiewska, była nauczycielką i uczyła na terenie Czerska i Chojnic gdzie obecnie mieszka.

Dzisiaj nadal obok tego budynku szkolnego jest siedlisko mieszkalno – gospodarcze Prądzyńskich ale już we współczesnej „szacie” architektonicznej a także gdzie właścicielką jest już wnuczka śp. Jana Depki Prądzyńskiego – Irena Tryksza, która z duma wspomina swojego dziadka.

Zbigniew Talewski

Naji Gochë


Opublikowano w: Naji GòchëRegion
Tagi: , , , , , ,

Zapraszamy ponownie na www.gazetakaszubska.pl
Kontakt: redakcja@gazetakaszubska.pl

Czytaj także

Komentarze do artykułu (dodaj własny »).

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu.
Jeżeli masz ochotę, rozpocznij dyskusję.
Skorzystaj z formularza znajdującego się poniżej.

Dodaj komentarz



Najnowsze artykuły

Uroczysta gala podsumowująca 3. Międzyszkolny Konkurs ,,MŁODZI DLA DEMOKRACJI’’
LCK Fregata zaprasza na Danfoss Kino Letnie w Lęborku
Laureat tegorocznego „Fryderyka” zagra w Lęborku
Historia nad Słupią, czyli V Słupski Festiwal Historyczny
Wójt Potęgowa wiceprezesem ogólnopolskiego stowarzyszenia samorządowców
Kaszubska Gala Kulinarna-poznaj kaszubskie potrawy
Wolontariusze z żonkilami wyruszą po datki dla lęborskiego hospicjum
Pomorskie Pola Nadziei już w weekend

Najnowsze komentarze