Straż Graniczna w II RP – jej stopień zorganizowania

04 grudnia 2012r. | Drukuj

22 marca 1928 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie o powołaniu Straży Granicznej, która przejęła m.in. dotychczasowe obowiązki Straży Celnej. 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczna oficjalnie przystąpiła do wykonywania  ustawowych obowiązków.

W jej strukturach funkcjonowały Dowództwo Straży Granicznej (od 7.11.1928 r. Komenda SG), Inspektoraty Okręgowe Straży Granicznej, Inspektoraty Graniczne, Komisariaty Straży Granicznej, Placówki Straży Granicznej, Centralna Szkoła Straży Granicznej w Górze Kalwarii.

Chojnice ul. Warszawska – 1937 rok – pluton SG na zbiórce przed wyruszeniem na defiladę po powrocie z nocnych ćwiczeń . (reprodukcja zdj. w zbiorach Naji Gochë)

Dowódcą Straży Granicznej został płk Stefan Pasławski, ale wraz z powołaniem Komendy Straży Granicznej, obowiązki komendanta przejął gen. bryg. Jan Jur-Gorzechowski. Na stanowisku pozostał do końca kwietnia 1939 r.,  1 maja 1939 r. zastąpił go gen. bryg. Walerian Czuma.

Jednym z pięciu powołanych Inspektoratów Okręgowych SG (od 1934 było ich sześć) był Pomorski Inspektorat Okręgowy, początkowo do 1931 roku jego siedziba  mieściła się  w Czersku , a następnie w Bydgoszczy ochraniał odcinek granicy o długości 737 kilometrów. Podlegało mu 5 Inspektoratów Granicznych (Tczew, Gdynia, Kościerzyna, Chojnice, Nakło).

1 maja 1938 roku wprowadzono w Straży Granicznej nowe nazwy i tak : Komenda Straży Granicznej (KSG)  stała się Komenda Główną Straży Granicznej (KG SG),  Pomorski Inspektorat Okręgowy otrzymał brzmienie – Komenda Okręgu Straży Granicznej, Pomorski Okręg Straży Granicznej. Inspektorat Graniczny Straży Granicznej  zaczął nazywać się  – Komenda Obwodu Straży Granicznej, Obwód Straży Granicznej.  Utrzymano nazwę Komisariaty i Placówki. Kierowników Inspektoratów Okręgowych, Inspektoratów Granicznych i Komisariatów zostali komendantami a w Placówkach  – dowódcami.

Inspektorat Graniczny Chojnice

Siedzibą Inspektoratu były  Chojnice, powstał w 1928 r. a nadany mu numer ewidencyjny 7 jednoznacznie oznaczał Chojnice. Rejon jego działania obejmował odcinek o długości 162 km od Jeziora Somińskiego do kamienia granicznego nr D 248 ( miejscowość Lutówko ). Inspektoratem  kierował wyznaczony przez Dowództwo Straży Granicznej kierownik, odpowiedzialny był za organizację i nadzór służbowy ochrony granicy na swoim odcinku. Do pomocy posiadał sztab ludzi składający się najczęściej z dwóch oficerów i kilku podoficerów. Kolejnymi kierownikami Inspektoratu byli : nadkomisarz Stanisław Domachowski ( 1928 ), nadkomisarz Włodzimierz Słoka ( 1936 ) i inspektor Stanisław Kozubek ( 1937 – 1939 ). Od  powstania w 1928 do 1930 roku Inspektorat  składał się z czterech Komisariatów Prądzona ,Kamień ( Pomorski ) , Zielona Chocina, Chojnice i jednego podkomisariatu  Dolne  Ostrowite. W wyniku zmian dokonanych w 1930 r. w miejsce zlikwidowanego podkomisariatu Dolne Ostrowite utworzono nowy Komisariat Borzyszkowy . Zmieniono  nazwę Komisariatu Prądzona na Komisariat Brzeźno  oraz Zielona Chocina na Komisariat Konarzyny. Komisariat Borzyszkowy utrzymał się do 1937 kiedy zastąpił go nowy  Komisariat Lipienica (Lipnica).

Powiat Chojnice graniczył z Niemcami na odcinku 162 km. Od centrum Chojnic do przejścia granicznego w m. Topole ( w kierunku do Człuchowa) było niecałe 2 km. (repr. zdj. w zbiorach Naji Goche).

Komisariat Straży Granicznej

Ochraniał odcinek granicy od 20 do 35 km. Przeciętny stan osobowy  wynosił od 40 do 80 ludzi.  Komisariat współpracował z miejscowymi urzędami i policją udzielał pomocy w zakresie prowadzeniu zajęć z przysposobienia wojskowego. W skład Komisariatu wchodziły Placówki SG I i II linii. Kierownictwa Komisariatu stanowiło 2-3 funkcjonariuszy. Obsługę  biurowo -kancelaryjną wykonywał Inspektorat Graniczny. Komisariatem SG dowodził  kierownik ( komendant ). Organizował on i sprawował nadzór  nad prawidłowym pełnieniem służby i odpowiadał za szkolenie, przestrzeganie prawa i za dyscyplinę. Organizował wywiad na podległym terenie. Prowadził dochodzenia w stosunku do schwytanych przestępców lub osób podejrzanych. W skład Placówka Straży Granicznej.

Była  to  najniższa jednostka organizacyjna SG  w składzie: kierownik ( dowódca ) , 1 podoficer, 9-14 funkcjonariuszy.

Brzozowo (komisariat Brzeźno Szlacheckie) do dziś istniejący budynek placówki I Linii, w oddalony od granicy 1 km. ( zdj. Zb. Talewski).

Placówka I linii

Znajdowała się na ogół w miejscowościach do 2 km od granicy. Do jej zadań należało:

  • bezpośrednia ochrona granicy państwowej o długości 4-7 kilometrów poprzez patrolowanie linii granicy i pasa drogi granicznej,
  • strzeżenie przejść granicznych, dróg i stacji kolejowych oraz
  • kontrola ruchu osobowego i towarowego przez granicę.

Placówki tego typu znajdowały się także obserwacją, zasadzkami, obławami, oraz współpracą z tajnymi współpracownikami spośród ludności cywilnej. Placówek takich w 1938 było w Polsce 419.

Placówka II linii.

W 1938 było w Polsce 212 takich placówek. Usytuowana od 6 do 10 kilometrów od linii granicznej  poza linią placówek I linii. Głównym jej zadaniem było:

  • praca informacyjno-wywiadowcza,
  • wykrycie popełnionych przestępstw granicznych i przekazywanie winnych w ręce sprawiedliwości.

Przysięga Straży Granicznej

Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu na powierzonem mi stanowisku pożytek Państwa Polskiemu oraz dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma, władzy zwierzchniej Państwa Polskiego wierności dochować , obowiązki swe gorliwie i sumiennie w potrzebie z narażeniem życia spełniać, rozkazy i polecenie przełożonych wiernie wykonywać, tajemnicy urzędowej dotrzymać, przepisów prawa strzec pilnie, wszystkich obywateli kraju w równem mając zachowaniu.

Tak mi, Panie Boże, dopomóż.

Zbigniew Talewski


Opublikowano w: Naji GòchëRegion
Tagi: , , , , , , ,

Zapraszamy ponownie na www.gazetakaszubska.pl
Kontakt: redakcja@gazetakaszubska.pl

Czytaj także

Komentarze do artykułu (dodaj własny »).

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu.
Jeżeli masz ochotę, rozpocznij dyskusję.
Skorzystaj z formularza znajdującego się poniżej.

Dodaj komentarz



Najnowsze artykuły

Uroczysta gala podsumowująca 3. Międzyszkolny Konkurs ,,MŁODZI DLA DEMOKRACJI’’
LCK Fregata zaprasza na Danfoss Kino Letnie w Lęborku
Laureat tegorocznego „Fryderyka” zagra w Lęborku
Historia nad Słupią, czyli V Słupski Festiwal Historyczny
Wójt Potęgowa wiceprezesem ogólnopolskiego stowarzyszenia samorządowców
Kaszubska Gala Kulinarna-poznaj kaszubskie potrawy
Wolontariusze z żonkilami wyruszą po datki dla lęborskiego hospicjum
Pomorskie Pola Nadziei już w weekend

Najnowsze komentarze