Witaj Majowa Jutrzenko! - GazetaKaszubska.pl

Witaj Majowa Jutrzenko!

Konstytucja 3 Maja tylko przez 14 miesięcy konstytuowała system ustrojowy Rzeczpospolitej. Było to raczej wydarzenie historyczne a okazało się dziełem żywym, kształtującym życie wielu pokoleń Polaków. Józef Wybicki odgrywał dużą rolę w kształtowaniu świadomości i ducha narodowego w okresie od I rozbioru Polski do Sejmu Wielkiego i uchwalenia Konstytucji 3 –go Maja.
Witaj Majowa Jutrzenko! Andrzej Lewiński, prawnik, radca prawny, Zastępca Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, Honorowy Prezes Polskiej Izby Handlu
 
02 maja 2012r.

Był bardzo aktywny poprzez uprawianą, dzisiaj można by było to określić publicystykę polityczną. W latach 1775 – 1776 był autorem anonimowo wydanych w Poznaniu prac: „ Myśli polityczne o wolności cywilnej „  . W następnych latach w roku 1777 i 1778 wydał 14 swych listów, które nazwał: „ Listy patriotyczne do J.W. ex. Kanclerza Zamoyjskiego, prawa układające „. Pomimo anonimowego charakteru tych wydawnictw, było powszechnym znane, iż był ich autorem i przyniosły mu one duży rozgłos i uznanie w środowiskach oświeceniowych i patriotycznych. Jego niezwykłym był stosunek do roli prawa w kształtowanie się świadomości narodu i kształtu państwa. Jako przykład można przytoczyć tą tezę z jego myśli politycznych: „ ..państwo przez swe prawa ożyć i powstać może „ ( St. Dzięciołowski –Konstytucja 3-go Maja w tradycji polskiej.)  Do istotnych prac J. Wybickiego zaliczyć również należy jego wkład w tworzenie nowoczesnych rozwiązań w funkcjonowaniu państwa między innymi zawartymi w opracowanych w latach 1777 – 1778 pismach: „ Uwagi polityczne i krytyczne nad stanem dawnym i dzisiejszym narodu polskiego „ a także w opracowaniu: „ Projekt do puszczenia ludzi na czynsze i uwalnianiu ich od poddaństwa „. W tym czasie J. Wybicki udzielał się bardzo aktywnie na rzecz Konfederatów Barskich. Podczas tajnej misji do Berlina poznaje w 1768 r. Kunegundę Drwęcką, herbu Gozdawa. Była ona siostrzenicą gen. Franciszka Skórzewskiego, którego żona hrabina Marianna Skórzewska była częstym gościem na dworze Fryderyka II. Przez te kontakty Wybicki usiłował pozyskać poparcie Prus dla planów konfederatów. Wybicki był pod wielkim urokiem poznanej panny i tak to opisał: „ W całym tym tłumie płci pięknej postrzegam jedną i już nie widzę, jak tylko ją samą.Ona tylko w mych oczach piękna, miła, ona figurą, kształtem, wdziękiem panowała reszcie … przedzieram się do Druwa i pytam o imię tej piękności. On postrzegłszy oko me zbłąkane odpowiada z uśmiechem.. Kunusia „ . Matka Wybickiego nie wyrażała zgody na ślub syna, między innymi z powodu ich różnicy majątkowej ( nie była ona posażną panną), ale też i dużej różnicy wieku, gdyż była starsza od niego o lat 17. W końcu bez zgody matki poślubia ukochaną, bez której życia swego nie widział, w 1773 roku w kościele św. Wojciecha w Margoninie. Był to dla Wybickiego tragiczny okres jego osobistego życia, gdyż już w 1775 roku żona będąc blisko połogu umiera a niedługo potem umiera jego ukochana matka. Opuszcza Wybicki Bendomin i zostaje podwojewodzim poznańskim. W 1776 roku przenosi się do Warszawy gdzie z rąk króla otrzymuje godność szambelana (dzięki wsparciu Zamoyskiego). W Warszawie bierze niezwykle czynny udział w zredagowaniu przez A. Zamoyskiego – Zbioru Praw Sądowych ( jednak przez Sejm pod wpływem Rosji nieprzyjętych). W roku 1780 ponownie staje na ślubnym kobiercu, poślubiając drugą żonę, Esterę Wierusz – Kowalską. Znał ją już od 1772 r. gdy ją poznał a miała ona wtedy 15 lat. Po ślubie nie chce już wracać do Bendomina i z powodu śmierci matki jak i przejęcia Kaszub przez Prusy. Był to czas oddalenia się Wybickiego od polityki. Zakupuje dwie wioski koło Śrema, Manieczki i Psarskie a także zakłada dwie nowe osady, w tym jedną nazywa na cześć żony, Esterpole.  Prowadzi szczęśliwe życie rodzinne, wychowując aż trójkę swych dzieci. Jednak sytuacja w Polsce zmusza go do aktywności. W 1784 roku zostaje posłem z kaliskiego, a w trakcie przygotowań do uchwalenia Konstytucji, zostaje członkiem deputacji, której zadaniem były przygotowania do jej uchwalenia. Wchodzi w skład również Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej.

W dniu 6 października 1788 r. rozpoczął w Warszawie obrady sejm, który początkowo planowany był, jako zwykły na okres sześciotygodniowy. Uzyskał on później nazwę Wielkiego lub Czteroletniego. Marszałkiem jednomyślnie wybrany został, poseł sandomierski Stanisław Małachowski. Już w drugim dniu obrad sejm zawiązał się w: „ Konfederację Obojga Narodów „. Osobno wybranym marszałkiem konfederacji litewskiej został gen. Artylerii Kazimierz Nestor Sapieha. Ten konfederacyjny sejm nie mógł zostać zerwany poprzez liberum veto. W dniu 20 października 1788 r. Sejm jednomyślnie przy powszechnym entuzjazmie przyjął projekt zwiększenia stałej armii do 100 000 żołnierzy. Najważniejsza jednak uchwała dotyczyła generalnej zmiany ustroju Polski. Tekst łączny narodził się w styczniu 1791 r. i obejmował 25 artykułów o nazwie: „ Project de reforme de Constitution 1791 „ .Tekst ten już w wersji polskiej – Reforma Konstytucyjna poprawiali: Małachowski, Kołłątaj i Potocki.W marcu następna wersja dokumentu nosi nazwę – Prawa Ostatecznie Podane, które mają składać pierwszy rozdział Konstytucji Politycznej Narodu Polskiego „. Król nie chciał, aby projekt wychodził od niego, miał go przyjąć Sejm i po przyjęciu winien zwrócić się do króla o jego akceptację. Przygotowania do uchwalenia Konstytucji odbywały się przez cztery miesiące w niezwykłej tajemnicy. Przecieki z obrad wywoływały reakcje zaborczych państw. Władze Prus w Instrukcji dla swego charge daffers w Warszawie zapisały: „ Polska dobrze rządzona może stać się niebezpieczną, a nawet zgubną dla Prus (..) Prusy póty są bezpieczne, póki Rzeczpospolita nie może wzmocnić swojego ustroju „ Zwolennicy konstytucji wyznaczyli nazywany przez nich „ zamach stanu „ na dzień 5 maja 1791 r. Ṡwięta Wielkanocne wypadały w dniu 24 kwietnia i spodziewano się, że przeciwnicy zwłaszcza ze wschodnich ziem nie zdążą jeszcze powrócić do Warszawy. Jednak przecieki o tych zamierzeniach spowodowały przyśpieszenie działań. Już 2 maja wieczorem w Pałacu Radziwiłłowskim odbyło się pierwsze jawne spotkanie, na którym odczytano projekt Ustawy Rządowej. Jeszcze tego samego dnia w nocy, w domu Marszałka Małachowskiego zebranych 83 posłów i senatorów ( wśród nich był Józef Wybicki) podjęło ‘ asekurację ‘ tymi słowy; „ W szczerej chęci ratunku ojczyzny, w okropnych nad Rzeczpospolitą okolicznościach, projekt pod tytułem Ustawa Rządu w ręku JM. Marszałka sejmowego i konfederacji koronnej złożony do jak najdzielniejszego popierania przyjmujemy, zaręczając to nasze przedsięwzięcie hasłem miłości ojczyzny i słowem honoru, co dla większej wiary podpisami naszymi stwierdzamy.” Przeciwnicy spotkali się w nocy w domu ambasadora rosyjskiego Jakowa Buhłakowa, aby określić swoją strategię przeciwdziałania. Istniała obawa, iż główny oponent, hetman wielki koronny Branicki może użyć siły i doprowadzić do rozlewu krwi. Zareagował na to książę Józef Poniatowski i z jego rozkazu na Placu Zamkowym stanowisko zajął regiment piechoty szefostwa Działyńskich dając sejmowi gwarancję bezpieczeństwa. Ponadto na okolicznych ulicach i placach zebrały się tłumy mieszkańców stolicy ( około 20 tys.), w tym patriotycznie nastawieni cechowi rzemieślnicy ze swoimi chorągwiami. Emocje i nastroje zarówno wśród zwolenników jak i przeciwników Konstytucji były wielkie. Nie zawsze też przestrzegano ustalonych regulaminów sejmowych. W dniu 3 maja 1791 r. o 10:45 Król wszedł na salę sejmową i rozpoczęto obrady, które trwały do godziny 6 wieczorem. Gdy w pewnej chwili król po raz kolejny( czwarty) podniósł rękę, aby przemówić, zwolennicy uznali to za znak zgody na zaprzysiężenie Konstytucji. Powstała wrzawa i zamęt przeciwnicy z głównym oponentem Janem Suchorzewskim usiłowali udaremnić zaprzysiężenie. Król zaś powtórzył za biskupem krakowskim Feliksem Turskim rotę przysięgi od siebie dodając „ Przysięgłem Bogu, żałować tego nie będę. „. Zwolennicy, udali się do pobliskiej katedry św. Jana na dziękczynne nabożeństwo. W katedrze biskup Feliks Turski ponownie odczytał rotę przysięgi, powtarzaną przez zebranych. Po mszy powrócono do Sali zamkowej. Król polecił odebranie przysięgi na ustawę rządową od wojska i magistratur krajowych. Odroczono sesję na czwartek 5 maja. Uchwalenie Konstytucji stało się faktem. Była to druga po Stanach Zjednoczonych Konstytucja na Świecie.W Polsce rocznica uchwalenia Konstytucji od 1919 roku stała się świętem narodowym. Po II wojnie w 1946 r. ówczesne władze odstąpiły od świętowania narodowego tej rocznicy na rzecz 22 Lipca. Należy wspomnieć w tym miejscu, iż to Stronnictwo Demokratyczne w marcu 1981 r. na swym Kongresie uznało statutowo rocznicę uchwalenia Konstytucji, jako swoje święto. Gdańscy delegaci ( w tym autor tekstu) na ten Kongres odegrali znaczącą w nim rolę. Już w 1981 uczczono to Święto na zorganizowanej w Teatrze Muzycznym w Gdyni uroczystości. W tym spektaklu słowno – muzycznym wszyscy aktorzy wystąpili za darmo. A wszyscy obecni z karteczek, ( bo tekstu nie znano) odśpiewali pieśń „ Witaj Majowa Jutrzenko ” – słowa napisał podczas powstania listopadowego Rajnold Suchodolski a kompozytor pozostał nieznany. Od 1990 roku Sejm RP przywrócił Rocznicę Uchwalenia Konstytucji 3-go Maja, jako Święto Narodowe.

 


Opublikowano w: Komentarze i opinie
Tagi: , , ,
 
Komentarze do artykułu (dodaj własny »).

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu.
Jeżeli masz ochotę, rozpocznij dyskusję.
Skorzystaj z formularza znajdującego się poniżej.

Dodaj komentarz